Türkiye Ödeme Sektörünün 45 Yıllık Serüveni

card-handÖdeme sistemlerinin geçmişinden bugününe dek yaşanan önemli gelişmeleri bize derleyen konuk yazarımız Bankalararası Kart Merkezi İş Geliştirme Müdürü Özge Çelik‘e teşekkür eder, keyifli okumalar dilerim: 

Edward Bellamy’nin 1888’de yayınlanan “Geçmişe Bakış” adlı bilim kurgu romanında, dünyada ilk defa kredi kartlarından bahsediliyor ve ileride insanların bir ürün satın alırken içerisinde para olan bu kartları kullanacağı bir hayal olarak anlatılıyor.

Türkiye’de kartlı ödeme sistemleri ile tanışmamız ise 1968 yılında Diners Club’un hemen arkasından da American Express’in piyasaya girmesiyle başlamıştır. Bu iki firma 1975 yılına kadar tek başlarına faaliyetlerini sürdürmüş olup 1975 yılında EuroCard ve MasterCard, 1983 yılında da Visa piyasaya girmiştir. Bu dönemden sonra kart adetleri ve kullanımı az da olsa artmaya başlamıştır.

1982 yılında Türkiye’de ilk ATM hizmete girmiş olup, 1987 yılında bugünkü  ATM tipi kullanıma girmiş ve hemen takip eden yıllarda mağazalar da müşterilerine mağaza kartları vermeye başlamıştır.

1969 - 1988 yılları arasında çıkarılan kartlar oldukça kontrollü dağıtıldı ve bu kartların aylık, hatta bazen 15 günlük, hesap bildirim cetvellerinde yazan tutarın tamamının ödenmesi gerekiyordu. Ancak 1989 sonrası kredi kartı veren banka sayısının 17’ye çıkması, yoğun reklam ve kampanyalar gibi nedenlerden dolayı kartlara talep artmış ve günlük yaşamın bir parçası haline gelmiştir. *

1990 yılında artan kart kullanımının beraberinde getirdiği ortak sorunlara çözüm bulmak,  kartlı ödeme sistemi içerisinde bankalararası otorizasyon ve takası gerçekleştirmek, kartlı ödeme sistemleri konusunda ülke çapında stratejik çalışmalar yapmak, yurtiçi kredi kartları kural ve standartlarını geliştirmek amacıyla BKM (Bankalararası Kart Merkezi) 13 kamu ve özel Türk bankasının ortaklığıyla kurulmuştur.

BKM’nin kuruluşu sonrasında Türk kartlı ödeme sektöründe hareketlilik ve büyüme başlamış olup 1991’de ilk elektronik POS’lar kullanıma sunulmuştur. O yıla kadar tüm kredi kartı işlemleri “imprinter” denilen mekanik cihazlar aracılığıyla gerçekleştirilmekteydi. O dönem banka kartı sayısı yaklaşık 6 milyona, kredi kartı sayısı ise 766 bin’e ulaşmıştır.

1993 yılında BKM switch sisteminin devreye girmesi ile birlikte Türk bankalarının ATM ve POS ağlarının bu sistem üzerinden birbirine açması kartlı ödeme pazarının büyümesine hız kazandırmış olup banka kartı sayısı 12,7 milyona, kredi kartı sayısı ise 1,4 milyona yükselmiştir.

1998 yılında kart sahipleri, taksitli ödemeler, mil ve nakit puan toplama uygulamaları ile tanışmışlardır.

1999 yılında BKM switch sisteminin yeni teknoloji ürününün ikinci aşamasının devreye girmesiyle, işlem kapasitesi eski sisteme oranla büyük ölçüde artmış ve tam verimlilik ile çalışarak üyelere kesintisiz hizmet sağlamaya başlamıştır.

1999 yılında ilk çok ortaklı (multi-branded) kartlar hayatımıza girmiştir. Bu kartlar sayesinde tüketici aynı zamanda taksitli kredi kartları ile tanışmıştır. Ayrıca katalog ve puan uygulamaları farklı bir boyut kazanmış, kazanılan puanların anlaşmalı işyerlerinde nakit yerine harcanabilmesi gibi kart hamillerine ek avantajlar sunulmuştur.

2006 yılında, Avrupa’da ilk temassız kredi kartı Türkiye’de kullanılmaya başlanılmıştır.

2000 yılında BKM ve üye kuruluşlarının geçiş kararı almış olduğu  chip&PIN uygulaması, 2007 yılında tüm dünyaya örnek olacak şekilde başarıyla tamamlanmıştır.

2007 yılında Türkiye “temassız kartla toplu taşıma ödemesi” uygulaması ile tanışmıştır.

Geçen bu süre içerisinde; Türkiye’de ön ödemeli kartlar kullanılmaya başlanmış olup, 2007 yılında ülkemizde ilk temassız toplu taşıma uygulaması başlatılmıştır.

2008 yılında “Banka Kartı ATM Paylaşımı” uygulaması ile tüm bankaların banka kartları, tüm bankaların ATM’lerinde kullanılabilir duruma gelmiştir.

2010 yılında Türkiye’de NFC uygulaması hayata geçirilerek, sınırlı işyerlerinde olsa da cep telefonu ile ödeme imkanı getirilmiştir.

2012 yılında Türkiye’nin dijital cüzdanı BKM Express uygulaması başlatılarak internetten hızlı ve kolay alışveriş olanağı ile cepten para transferi imkanı müşterilerin kullanımına sunulmuştur.

2013 yılı mobil ödemeler için bir dönüm noktası olup, bu konudaki çalışmalar hızlanmıştır.

 

45 yıl önce sadece çok sınırlı bir kesim tarafından, hatta çoğunlukla da şirket harcamaları için, kullanılan ödeme sistemleri bugün hayatımıza getirdiği kolaylıklar ve avantajlar sayesinde biz kullanıcıların vazgeçilmez bir parçası haline geldi. Hatta ülkemiz, güçlü bankacılık altyapısı, yenilikleri ile Avrupa’nın en büyük, önde gelen ve örnek alınan pazarlarının başında yer almaya başladı. Bundan sonra ödeme sistemlerinde gelişmeler için artık bu kadar beklememize gerek kalmayacak; çok daha kısa zamanda, hayatımızı daha da kolaylaştıracak ve yine dünyaya örnek olmaya devam edecek pek çok yeniliği şimdiden heyecanla bekliyoruz.

 

* Kaynaklar :

Etiketler: , , , , , , , , , , , ,
One comment on “Türkiye Ödeme Sektörünün 45 Yıllık Serüveni
  1. İdil Gönen says:

    Ödeme sistemleri ile yakından ilgilenen biri olarak faydalı ve akıcı bir makale olduğunu söylemeliyim. Ellerinize sağlık.

Facebook Ödeme Sistemleri Org Twitter Ödeme Sistemleri Org Ödeme Sistemleri Org E-posta Adresi RSS Ödeme Sistemleri Org
Hızlı, Kolay, Güvenli ve Ekonomik
Sanal POS Hizmeti

iyzico

Sanal POS